Mao's Lange Mars

De geschiedenis van Mao Zedong als befaamde en beruchte leider van China in de 20e eeuw wordt zichtbaar in deze unieke reis. Tegenwoordig noemen ze hem 70% goed en 30% fout. In veel boerenhuizen hangt nog altijd zijn portret en voor sommige jonge stedelingen is hij tot cultfiguur verworden.

NB: dit is een voorbeeld voor een zelf samen te stellen reis.

COMMUNISTEN EN YUPPEN

Het begon in Shanghai. Daar werd in het geheim in 1921, in de toenmalige Franse concessie, de Chinese Communistische Partij opgericht. Nu is de buurt getransformeerd tot het mondaine Xintiandi, met trendy winkeltjes, galeries en restaurants. De geschiedenis kent soms zijn ironie.
De jonge CCP ging een verbond aan met de Guomindang, de Nationalisten van Sun Yatsen. Zijn opvolger Chiang Kaishek richtte in 1927 in Shanghai een bloedbad aan en liet duizenden communisten en vakbondactivisten vermoorden.

NANCHANG OPSTAND

De communisten moesten vluchten. Maar de partijleiding was er nog altijd van overtuigd dat, zoals Marx en Lenin onderwezen, de revolutie gemaakt zou worden door de arbeiders in de steden. Ze probeerden in diverse steden opstanden te ontketenen. In 1927 wisten ze Nanchang voor korte tijd te veroveren op de Nationalisten.

DE RODE BASISGEBIEDEN

Zo’n 300 km ten zuiden van Nanchang had ene Mao Zedong eind 1927 in Jinggangshan het eerste ‘Rode Basisgebied’ gevestigd. Hij geloofde in een revolutie door boeren. Dat was natuurlijk in tegenspraak met het orthodoxe marxisme. Uit de steden gevluchte activisten zochten hun toevlucht in de Rode Bases. Via ‘omsingelingscampagnes’ probeerden de Nationalisten de bases te vernietigen.

DE LANGE MARS EN YAN’AN

In 1934 moesten de communisten vluchten. Hun ‘Lange Mars’ voerde door grote delen van China. Tijdens de mars werd Mao Zedong verkozen tot de leider van de partij. Zijn theorie van boerenrevolutie en beweeglijke militaire tactiek werd de leidraad. Uiteindelijk kwamen de rode troepen aan in het noorden in de provincie Shaanxi. In het plaatsje Yan’an vestigden ze in 1937 hun hoofdkwartier, waar het tot 1947 zou blijven. Net als de lokale boeren woonden de communistische leiders in grotwoningen, uitgehakt in de lösshellingen. Ze wisten de arme boeren voor zich te winnen en voerden in het gebied sociale hervormingen uit. Dat, en het (voor die tijd unieke) gedisciplineerde optreden van het Rode Leger maakte dat hun macht snel groeide.

HET XI’AN INCIDENT

Sinds 1931 hadden de Japanners het noordoosten van China bezet en hun dreiging werd steeds groter. Chiang Kaishek deed daar niet veel tegen; hij wilde eerst de communisten verslaan. Daarop werd hij door een van zijn eigen generaals ontvoerd in de Hot Springs in Xi’an en gedwongen te onderhandelen met Zhou Enlai over een ‘eenheidsfront’ met de communisten tegen de Japanse agressors.

HET ERFGOED VAN PINGYAO

In welke sociaal-economische verhoudingen die strijd gevoerd werd, is zichtbaar in het historische stadje Pingyao. Het was tot bloei gekomen door handel en bankzaken en de rijke families waren tevens grote landheren. De strijd verstoorde de handel en de hervormingen van toen en tastten later de positie van de landheren aan.

VICTORIE VANUIT XIBAIPO

Na 1945 brak de burgeroorlog tussen communisten en nationalisten op grote schaal uit. Mao en de zijnen verplaatsten in 1947 hun hoofdkwartier naar Xibaipo. Het succes van de communisten en de interne degeneratie van de nationalisten zorgden ervoor dat de balans in enkele jaren tijd geheel omsloeg. Vanuit het platteland konden de steden omsingeld worden en vielen als ‘rotte appels’ in handen van de communisten.

VOLKSREPUBLIEK CHINA

In 1949 kon Mao vanaf de Tian’anmen in Beijing de Volksrepubliek China uitroepen. Beijing zou de halve eeuw erna het toneel zijn van veel revolutionaire gebeurtenissen, met als hoogtepunt de Culturele Revolutie toen miljoenen Rode Gardisten op het plein eer kwamen bewijzen aan de welhaast vergoddelijkte Mao Zedong. Nog altijd kijkt hij vanaf de Tian’anmen neer op zijn onderdanen, op zijn gelaat een mysterieuze glimlach.