KUNYA URGENCH

Kunya Urgench, oftewel Kuneurgench, ligt 150 km ten noordwesten van Dashoguz. Het is een stadje met iets meer dan 30.000 inwoners. Het ligt aan de rand van wat sinds 1985 een 640 ha groot beschermd Cultuurreservaat is. U kunt er veel monumenten uit vooral de 13e en 14e eeuw vinden: mausolea, medressahs, minaretten en forten. Het zijn de overblijfselen van wat eens een bloeiende stad was.

Het is onbekend wanneer hier de eerste nederzetting is gesticht. Archeologische opgravingen, keramiek en de resten van fortificaties, wijzen op bewoning in de 7e eeuw v.Chr. Oude legenden en documenten wijzen op een stad aan de monding van de Amu-Darya Rivier, die in de 6e eeuw v.Chr. Avesta-Urva heette. Het werd een van de grote steden van Centraal Azië. In de 7e eeuw na Chr. heette de stad Hangrid-Hanjird.
Het Rijk Khorezm werd in 712 veroverd door de Arabieren. De hoofdstad nam de (Arabische) naam Dgurdganiya (ook als Gurgandg geschreven) aan. De stad ontwikkelde zich, dankzij de handelsroutes tussen noord en zuid en tussen west en oost. Het werd tot een stad die zo’n 1000 ha omvatte.
In 995 werd Gurgandg de hoofdstad van het Rijk Khorezmshakh. Het was toen de tweede stad van Centraal Azië, na Bukhara. Uit deze periode zijn de Mausolea van Arslan en Tekesh, beide uit de 12e eeuw, overgebleven. De stad werd toen omringd door hoge muren, waarvan er nog fragmenten bewaard zijn gebleven.
Andere monumenten zijn het Paleis in Gurganj Turabek; Khanum (een Sufi Mausoleum uit de 12e eeuw); Kutlug-Timur Minaret; Mamum II Minaret; Sultan Ali Mausoleum; Ibn-Khadgib Mausoleum (14e eeuw); Ali Ar-Ramitany Mausoleum (Ezizdgan); Seyid Akhmed Mausoleum; Peshtak Caravansarai (14e eeuw); Nadgmetdin al-Kubr Khanaka Graftombe; Mukhamad Karim-Ishan Mausoleum (1886 - 89); Dash-masque Medressah (1907-1908).
Tussen 1017 en 1034 werd de stad bestuurd door de Ghaznaviden. Abu-shtegin, een Turkse slaaf, wist hen te verdrijven en stichtte een rijk dat tot 1221 bleef bestaan. In de 11e en 12e eeuw werd de stad Gurgench-Djurdjaniya genoemd.
In 1221 werd Gurgench door de Mongolen verwoest. Na de Mongoolse invasie veranderde de naam in Urgench. Vanaf 1321 behoorde de stad tot het Rijk van de Gouden Horde. In het midden van de 14e eeuw werd onder protectie van de Khan van de Gouden Horde door Hussein Sufi, een Qongart Turk, de Sufi Dynastie gesticht.
In 1388 werd de stad veroverd en verwoest door Timur Link. Daarna verviel de stad. Toen in 1646 de Amu-Darya Rivier zijn loop verlegde werd de stad vrijwel verlaten. Kune-Urgench kwam tot nieuw leven nadat de Khan van Khiva het Khanyap Kanaal liet aanleggen.

Kyrk Molla

Het 12 meter hoge fort Kyrk Molla ligt in het noordwesten van Gur-Gench, en dateert uit de 11e -14e eeuw.

Akk Gala

Het fort Akk Gala met zijn 6-8 meter hoge muren ligt ten zuidwesten van de ruïnes van het middeleeuwse Urgench. Het dateert uit de 10e-12e eeuw en bevatte de beroemde Koshk-l-Ahchas.

Dashgala

Dashgala ligt tussen Ak Gala (oostkant) en Khorezm Bagh (westkant). Het is omringd door een gracht die water kreeg via het Gushbegiyap Kanaal. Binnen Dashgala staan monumenten als de Caravansarai (14 eeuw) in het zuiden en de Minaret van Mamum in het noorden.

Mausoleum van Sultan Tekesh

Het Mausoleum van Sultan Tekesh staat ten zuidoosten van Kyrk Molla. Sultan Tekesh heerste in de 12e-13e eeuw. In de volksmond wordt het ook de Gokgummez of het Mausoleum van Shyh Sherip Baba genoemd. Het monument heeft een vierkante basis met daarop een 24-voudige ‘cupola’. De toren is 18 meter hoog.

II Arslan

De II Arslan staat tussen Dashgala en het Mausoleum van Tekesh. Het is een prachtig gebouw dat ook bekend staat als het Mausoleum van Kho-rezmshah II Arslan. II Arslan regeerde van 1156 tot 1172. Maar waarschijnlijk werd het gebouw gebruikt om drinkwater op te slaan. Het monument wordt ook verbonden met de beroemde Islamitische wetenschapper Fahreddin Razi.

Monument van Torebeg Hanum

Dit mooie monument staat in het noorden van het oude Gurgench en dateert uit circa 1300. Het is een groot gebouw dat bestaat uit een centrale hal, een wachttoren en een trappenhuis. De geleerden zijn het er niet over eens of het een mausoleum is of dat het gaat om het paleis van de Anushtegyns Dynastie.

Minaret van Gutlugh Temur

De Minaret van Gutlugh Temur dateert uit de 11e-12e eeuw. Hij staat in het noordwesten van Khorezmshakh Tekesh. Hij is 64 meter hoog en wordt beschouwd als de hoogste minaret van Centraal-Azië. Beneden is de diameter 12 meter, boven 2 meter. De ingang tot de minaret is op 7 meter hoogte.

Caravansarai

In het zuiden van het antieke Gurgench, bij de Zuidpoort, staat de Caravanserai uit de 10e tot 12e eeuw. Hij is rechthoekig en is 34 meter lang.

Nedjmeddin Kubra

Dit monument ligt in het westen van Kune Urgench. Het is gewijd aan Ahmed ibn Omar Abuidjenap Nedjimeddin al Kubra al Khorezmi. Deze geleerde werd in 1145 in Urgench geboren en was de stichter van de Kubravidische School van Sofisme. Hij was niet alleen een filosoof, maar ook een schilder, een natuurkundige, een schaakmeester en een generaal. Het monument dateert uit de 12e eeuw, werd tijdens de bloeitijd van Khorezm herbouwd en opnieuw na de Mongoolse invasie.

Piryarweli Mausoleum

Het mausoleum van Piryarweli ligt ten westen van Nedjmeddin Kubra. Piryarweli was zijn tijdgenoot. In het mausoleum werden ook diverse andere beroemde mensen begraven, zoals Shyh Setdar, Sheker Gendji, Daniyar Weli. Piryarweli was a contemporary of Nedjmeddin Kubra.

Ibn Hadjib Monument

Het monument van Ibn Hadjib ligt in het westen van het antieke Gurgench. Het werd gebouwd ter ere van Ibn Hadjib, een leerling van Nedjmeddin Kabra. Het is later uitgebreid tot een groter grafcomplex, voor meerdere mensen.

Mausoleum van Seyit Ahmet

Het graf van Seyit Ahmet ligt aan de rechterkant van de weg naar Minara. Seyit Ahmet was een bekende tijdgenoot van Nedjmeddin Kubra.

Sultan Ali Mausoleum

Het zeshoekige mausoleum van Sultan Ali ligt tegenover het mausoleum van Nedjmeddin Kubra.Sultan Ali heerste in de 16e eeuw over Urgench.

DEVKESKEN

Circa 65 km ten noordwesten van Kunya Urgench liggen de restanten van de versterkte stad Devkisken, oftewel Deu-Kesken kala. In de middeleeuwen was dit de levendige stad Vazir, dat zijn welvaart dankte aan de kanalen van Amudarya. De ruïnes staan op een steil en hoog plateau dat is omringd door een het plateau zijn de resten van diepe gracht en muren. In een hoek van een groot kasteel. In de 16 eeuw was Vazir de residentie van Sultan Ali, een van de khans van Khoresm. Zijn opvolger verplaatste de residentie echter naar Urgench en de stad verviel.